(BM “Building Responsible Smart Cities Toolkit”, 2025 temelinde hazırlanmıştır)
Bu kontrol listesi, kamu kurumları, yatırımcılar, proje yöneticileri, mimarlar ve teknoloji ortakları için pratik bir yol haritası niteliğindedir.
I. Stratejik Aşama – Vizyon, Amaç ve İlkeler
1. [ ] Şehir vizyonunda insan odaklı gelişim ilkesi açıkça tanımlandı mı?
2. [ ] Proje “teknoloji için teknoloji” değil, toplumsal sorunların çözümüne odaklı mı?
3. [ ] Eşitlik, kapsayıcılık ve toplumsal cinsiyet dengesi değerleri stratejide yer alıyor mu?
4. [ ] Yerel halkın ihtiyaç ve görüşleri başlangıçta değerlendirildi mi?
5. [ ] İnsan hakları risk analizi projenin başında yapıldı mı?
II. Planlama ve Tasarım Aşaması – Öncelikler ve İş Birliği
6. [ ] Kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplum arasında iş birliği mekanizması kuruldu mu?
7. [ ] Akıllı şehir konsepti Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları (SKA) ile uyumlu mu?
8. [ ] Teknoloji seçiminde şeffaflık ve rekabet ilkeleri korundu mu?
9. [ ] Her bileşen için etik ve sosyal etki analizi yapıldı mı?
10. [ ] İklim direnci ve yeşil altyapı planlamaya dahil edildi mi?
III. Sözleşme ve Tedarik Aşaması – Sorumlu tedarik sistemi
11. [ ] Tedarikçiler ve yükleniciler için insan hakları yükümlülükleri sözleşmede yer alıyor mu?
12. [ ] Sözleşmeler veri güvenliği, gizlilik ve sorumluluk hükümlerini içeriyor mu?
13. [ ] Satın alma süreçleri dijital, izlenebilir ve şeffaf mı?
14. [ ] Yüklenicilerden etik kod ve sürdürülebilirlik raporları talep ediliyor mu?
IV. Teknoloji Uygulama Aşaması – İnsan odaklı çözümler
15. [ ] Veri toplama ve işleme süreçlerinde halkın rızası ve şeffaflık sağlandı mı?
16. [ ] AI, IoT gibi sistemlerde adil ve ayrımcılıktan uzak algoritmalar garanti edildi mi?
17. [ ] Açık standartlar ve birlikte çalışabilir teknolojiler tercih edildi mi?
18. [ ] Kullanıcılar için dijital okuryazarlık programları düzenlendi mi?
19. [ ] Acil durum veya veri ihlali için güvenlik planı mevcut mu?
V. İzleme, Raporlama ve Sürdürülebilirlik
20. [ ] Gerçek zamanlı izleme mekanizmaları mevcut mu?
21. [ ] Proje sonuçları açık veri portalı üzerinden paylaşılıyor mu?
22. [ ] Vatandaşlar ve STK’lar için geri bildirim mekanizması geliştirildi mi?
23. [ ] Veri ve teknolojiler için sürdürülebilir teknik ve finansal model oluşturuldu mu?
24. [ ] Projenin uzun vadeli sosyal, çevresel ve ekonomik etkileri düzenli olarak değerlendiriliyor mu?
VI. Süreklilik ve Dayanıklılık
25. [ ] Proje sonunda ulusal kurumlar tarafından sürdürülebilir yönetim sistemi kuruldu mu?
26. [ ] Akıllı şehir platformu diğer şehirlerle deneyim paylaşım ağına entegre edildi mi?
27. [ ] Teknolojiler eskidiğinde modernizasyon planı var mı?
28. [ ] Şehir politikasında vatandaş katılımı, dijital etik ve insan değeri korunuyor mu?
Sonuç:
Sorumlu akıllı şehir, yalnızca dijital bir altyapı değil; insan değeri, şeffaflık, sürdürülebilirlik ve hukuki sorumluluğun birleştiği bir sistemdir. Bu kontrol listesi, akıllı şehirleri toplum için güvenilir ve adil hale getirir.
Kaynak: UNDP “Building Responsible Smart Cities Toolkit”, 2025




